Of mice and men

Ooit studeerde ik een blauwe maandag psychologie (in deeltijd, ik ben verre van een eeuwige student). Daar ben ik mee opgehouden toen de studie wat mij betreft meer politiek werd dan wetenschap. Sociale psychologie zou het gedrag van groepen mensen en mensen in groepen moeten bestuderen, maar was vaker directief dan beschrijvend. En bij ontwikkelingspsychologie ging het vooral om de vraag hoe een mens zich eigenlijk zou moeten ontwikkelen, en niet om de vraag hoe hij zich ontwikkelt. Met maakbaarheidsidealen heb ik geen problemen, zolang ze worden geventileerd waar ze thuishoren: in de kroeg, de kerk of de Tweede Kamer, maar niet in een tempel van de wetenschap.

Vandaag moest ik daar weer aan denken, toen ik dit artikel las bij de BBC. De Ierse professor Michael Fitzgerald meent dat sommige grote genieën leiden aan het syndroom van Asperger, een op autisme lijkende stoornis. Over Asperger bestaan veel misverstanden. Het heet wel 'hoogfunctionerend autisme', maar in de media wordt dat vaak uitgelegd als 'hoogbegaafd autisme' - een mooi stempeltje voor de wereldvreemdheid van kamergeleerden. Feit is dat Asperger, vaker dan 'traditioneel' autisme, samengaat met een gemiddelde tot hogere intelligentie. Dat is uiteraard iets anders dan dat iedere Asperger-patiënt de wortel van 304422 uit zijn hoofd kan berekenen. Niet iedere Asperger-patiënt is Rain Man. Feit is ook dat Asperger zeer zeldzaam is, en zeker niet kan voorkomen in de enorme concentraties die tegenwoordig worden gemeld.

Hoe dan ook, Fitzgerald schreef een boek over het onderwerp. Hij stelt dat Asperger kan samengaan met vaardigheden die van groot belang zijn voor de maatschappij. Dat ben ik met hem eens. Hij pleit ook voor meer tolerantie, en daarvan kun je ook al nooit genoeg hebben (behalve dan tolerantie jegens intolerantie, maar da's een ander verhaal). Toch is dat tolerantie-pleidooi vreemd. Want Fitzgerald stelt niet de meest voor de hand liggende vraag: als Asperger zo vaak samengaat met talent, is het dan wel een ziekte, of een karakteristiek? Anders gezegd: verwacht je van iemand met extra lange benen echt dat ie in alle opzichten in de pas loopt, en daar dan ook nog goed bij kan functioneren? Of, nog weer anders gezegd, is een genie alleen verteerbaar als hij ook over voetbal kan ouwehoeren?

Ik vrees met grote vreze dat de autisme-hype van dit moment (jammer, want de legitieme, echte slachtoffers van deze aandoening worden straks niet meer geloofd, net als ooit gebeurde met dyslectici) ervoor zal zorgen dat we nog meer mensen (vooral jongens) zullen dwingen te voldoen aan een ideaaltypisch plaatje van 'sociaal zijn', iets wat ze nooit zo goed zal lukken als de -gogen en -logen willen. Mijn voorspelling: daar gaat nooit iemand gelukkig van worden. Want kinderen die hun tijd moeten besteden aan het doorlopend aanhoren hoe 'abnormaal' of, iets politiek correcter, 'afwijkend' hun gedrag wel niet is, zullen niet snel genegen zijn hun intellectuele talenten verder te ontwikkelen: die hangen immers teveel samen met datgene wat ze 'apart' maakt. Niet alleen kweek je daarmee gefrustreerde kinderen, het is bovendien een verlies voor de samenleving. Wat heb je liever, de ontdekker van het geneesmiddel tegen kanker die nogal op zichzelf is, of een middelmatige laborant die heel goed kan afpilsen op zaterdagnacht?

Voor zover iemand geen gevaar voor zichzelf of zijn omgeving vormt, en voor zover iemand door zijn excentriciteit of 'afwijking' niet ongelukkig wordt, maar misschien zelfs het tegenovergestelde: zullen we hem dan gewoon met rust laten, en geen maatschappelijk gewenste mensbeelden gebruiken als voorwendsel om eigen onbegrip of angst op de ander te projecteren? Wie daar niet mee kan leven, kan ook op een vriendelijke manier zijn emoties bezweren door bijvoorbeeld een bezoekdienst voor wereldvreemde professoren op te zetten. Die is er hier in Amsterdam al voor eenzame 65-plussers. Drink ter kalmering van het gemoed wekelijks een Beerenburg met de natuurkundige op de hoek, waarna die weer kan doorgaan met het ontwikkelen van 's werelds eerste schone brandstof. Daar wordt iedereen heel gelukkig van, dunkt me.

20:30

permalink comment(s) (2)

« 

 »