|
Waarom begint al-Sadr juist nu een opstand? Was het niet handiger geweest te wachten tot na de overdracht van soevereiniteit aan de Irakezen? Was de verminking in Fallujah bedoeld om een Amerikaanse terugtrekking te forceren? Is de huidige opstand een wanhoopsdaad van al-Sadr, of is het tegenovergestelde het geval: is de langgevreesde Shia-Sunni-alliantie een feit en dreigt er een ramp? Of: wil al-Sadr juist een opstand afronden voor de overdracht van soevereiniteit, zodat het lijkt alsof hij tegen de Amerikanen vecht, in plaats van tegen de eerbiedwaardige al-Sistani?
Deze en andere vragen houden me nu al een flinke tijd bezig. Antwoorden zijn moeilijk te krijgen; in een oorlogssituatie loop je niet met strategische informatie te koop. Van het NOS Journaal word je niet wijzer: vanochtend sprak de nieuwslezer in het kader van de gijzeling van Japanners zelfs over 'de fout' die premier Koizumi heeft gemaakt door (humanitaire) troepen naar Irak te sturen. (Verder zijn ze niet partijdig daar.)
Er zijn wel sites die pretenderen antwoorden te hebben. Zo is er DEBKAfile, een Israelische website die gekenmerkt wordt door z'n hysterische toon en het vermengen van echt nieuws met complottheorieën, die ik daarom een paar maanden geleden uit het linksoverzicht rechts heb gegooid. Een analyse van het (Amerikaanse) bureau Stratfor gaat ernstig in de richting van de 'al-Sadr moest wel'-theorie, al waarschuwt het bureau ook voor een worst-case-scenario.
Bloedig wordt het in elk geval. Een Amerikaanse marinier vergelijkt de huidige gevechten met Belleau Wood: een slag in de Eerste Wereldoorlog (waaraan de Amerikanen vanaf 1917 meededen) waarbij de mariniers grote verliezen leden - maar voor die prijs een belangrijke overwinning behaalden. Die grote verliezen zullen er nu ook komen: met grof geschut schieten kunnen de Amerikanen zich niet veroorloven; iedere verdwaalde kogel is 4 uur haat op Al Jazeera (waar ik deze beelden veel minder zie - en ja, ik kan het ontvangen, ik heb speciaal een schotel gekocht om meer nieuwszenders te kunnen zien.)
Zie deze site van een Amerikaanse hulpverlener in Bagdad: beeldvorming is belangrijker dan feiten. Mijn gisteren geponeerde theorie dat Rumsfeld 'troop rotation' gebruikt als smoes om het (relatief gesproken historisch nogal karige) aantal Amerikaanse militairen in de regio te verhogen, klopt aardig, blijkt uit deze website van de man van een Amerikaanse soldaat: de dame in kwestie was al op weg naar huis en kon alsnog terug naar Irak. Zo belangrijk is beeldvorming blijkbaar dat de VS een excuus aanvoeren voor een in strategisch opzicht legitieme troepenversterking. Beeldvorming is ook de basis van de analyse van een Irak-veteraan: volgens hem is de opstand uitsluitend in publicitair opzicht gevaarlijk, maar niet militair.
Wellicht worden de huidige gevechten inderdaad door een minderheid van de Shi'ieten wordt gevoerd. In grote delen van Irak is nog altijd niets te merken; minister Kamp had het gisteren (tijdens een nauwelijks gerapporteerde toespraak) zelfs over het verminderen van de Nederlandse troepenconcentratie vanwege de rust in dat gebied (al zei hij erbij dat bij uitbreiding van de onrust het aantal ook omhoog zou kunnen).
Hoop levert verder dit bericht van een Iraakse tandarts over een fatwa van groot-ayatollah Ali al-Sistani, waarin al-Sistani oproept tot kalmte. Zoals Stratfor schrijft (de analyse van dit bureau verscheen voorafgaand aan het fatwa van vandaag): 'Ali al-Sistani, the grand ayatollah of the Iraqi Shia, is not only opposed to al-Sadr, but also remains committed to carrying out his basic bargain with the United States. If that is true, then all will be well for the Americans in the end. '
Waarom heeft het dan toch vijf dagen geduurd voordat al-Sistani met zijn fatwa kwam? Ik kan zo snel maar één verklaring bedenken: de Shi'ieten zijn numeriek in de meerderheid in Irak, en zouden dus de macht krijgen bij directe verkiezingen. Zoals Stratfor schrijft: al-Sistani zal vermoedelijk niet zo blij zijn geweest met Washington's mededeling dat voor die directe verkiezingen geen tijd was. Niettemin zijn de Shi'ieten als de dood voor de Soennieten, de groep door wie ze onder Saddam werden onderdrukt. Het vergt niet zo heel veel diplomatiek inzicht om te bedenken dat Paul Bremer de afgelopen dagen flink zal hebben overlegd met al-Sistani over fikse 'zekerheidsstellingen' aan de Shi'ieten na de overdracht van soevereiniteit. Details daarover horen we vast niet meteen - maar zullen in de weken na beëindiging van de huidige gevechten naar buiten komen.
Al-Sadr kan nu twee dingen doen: schikken met al-Sistani, formeel zijn baas al is hij volgens de eerder genoemde Iraakse tandarts Zeyad loyaal aan ayatollah Kadhim Al-Ha'eri, of doorvechten tegen de Amerikanen en hopen dat 'ie wint. In het laatste geval wordt het een bloedig Pasen.
|
